ας μυρίσουμε άνοιξη και τέχνη.../αντί πασχαλινών ευχών

περίληψη παρουσίασης στην εκδήλωση Τέχνη & παιδί

Τέχνη είναι μια διαδικασία μέσω της οποίας διερευνούμε το εσωτερικό και το εξωτερικό μας περιβάλλον (Κ. Σμώλ, 1983). Άρα, η τέχνη αποτελεί ένα κύριο βοηθητικό μέσο στην γνωριμία με τον εαυτό μας και το περιβάλλον μας.
Ο Maslow, αμερικάνος ψυχολόγος και ιδρυτής της Ανθρωπιστικής ψυχολογίας ιεράρχησε τις ανάγκες που έχει κάθε άνθρωπος. Στην βάση της ιεραρχίας βρίσκονται οι βιολογικές ανάγκες (τροφή, ύπνος κοκ), στην συνέχεια οι ανάγκες ασφάλειας, κατοχής & αγάπης, οι ανάγκες εκτίμησης και τέλος στην κορυφή οι ανάγκες για αυτοπραγμάτωση. Βασικό για την ομαλή ανάπτυξη των παιδιών είναι να καλύπτονται αυτές οι ανάγκες. Η Τέχνη, όταν έχουν εξασφαλιστεί οι βασικές ανάγκες, δρα συμπληρωματικά και ενισχυτικά στην εκπλήρωση των υπολοίπων.
Το παιδί διανύει την αναπτυξιακή φάση ζωής, όπου αρχίζει να κατανοεί τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του. Το σημερινό σχολείο του καλλιεργεί την σκέψη, την λογική και την έτοιμη γνώση, παραμερίζοντας εντελώς τις λειτουργίες που λαμβάνουν χώρα από το κεφάλι και κάτω. Και έτσι το κάθε παιδί είναι ‘ό,τι ξέρει’, με τρομακτικές συνέπειες για την ενήλικη εξέλιξή του. Επομένως η ενασχόληση του παιδιού με οιαδήποτε μορφή τέχνης κρίνεται αναγκαία σήμερα, παρά ποτέ. Συγκεκριμένα το παιδί, μέσω της τέχνης, όπως έλεγε ο ζωγράφος W. Kadinsky μπορεί να φτάσει τον εσωτερικό ήχο των πραγμάτων. Κινείται συγκινησιακά και εκφράζει τα συναισθήματά του. Γνωρίζει και αυξάνει την αυτοεκτίμησή του .Αρχίζει να ασκείται στον κόπο και στην πραγμάτωση ενός σκοπού. Επικοινωνεί όχι μόνο με λέξεις, συναλλάσσεται και φτιάχνει σχέσεις. Εμπλουτίζει από ποικίλα ερεθίσματα και μαθαίνει να συνθέτει, να δημιουργεί. Στην ουσία αποκτά δεξιότητες που είναι σημαντικά εργαλεία για την ενήλικη ζωή του.
Η τέχνη είναι στην ζωή μας και δεν θα μπορούσε να μην συνδράμει την επιστήμη της ψυχολογίας. Οι μορφές ψυχοθεραπείας, που έχουν ως βασικό εργαλείο την τέχνη είναι η μουσικοθεραπεία( μουσική ακρόαση/ μουσικός αυτοσχεδιασμός), η χοροθεραπεία (κίνηση σώματος/ χορός), η εικαστική θεραπεία (ζωγραφική), η δραματοθεραπεία ( παίξιμο ρόλων, ψυχόδραμα, παραμύθια, μύθοι κλπ) και χρησιμοποιούνται για κάθε είδος προβλήματα ή διαταραχές σε παιδιά και ενήλικες. Επίσης, η ζωγραφική αξιοποιείται ως διαγνωστικό εργαλείο στην αξιολόγηση της προσωπικότητας παιδιών & ενηλίκων.
Ας ανακαλύψουμε λοιπόν, με προσωπική ευθύνη, τι θέση δίνουμε στην τέχνη μέσα στην ζωή και την καθημερινότητά μας και ας μάθουμε και τα παιδιά μας να κάνουν το ίδιο.

εγώ, εσύ και η σχέση

Στα πλαίσια του 1ου κύκλου πραγματοποιείται στις 20 Μαρτίου σεμινάριο με θέμα:
Εγώ, εσύ και η σχέση.
Οι συντροφικές σχέσεις σήμερα.
Τι μας ενώνουν, οι ομοιότητες ή οι διαφορές μας?
Πως από το εγώ και το εσύ περνάμε στην σχέση?

Το σεμινάριο θα παρουσιάσουν και συντονίσουν η κα Ελευθερία Αραβανή, ψυχολόγος και ο κος Απόστολος Σαμπαζιώτης, ψυχολόγος.
Θα πραγματοποιηθεί στην οδό Αντ. Τζεβελέκη (έναντι 1ου δημοτικού σχολείου) και ώρες 16.00 έως 20.30.
Το κόστος συμμετοχής είναι 50 ευρώ.
Για πληροφορίες & δηλώσεις συμμετοχής : 2645024766, 6977419381
Θα υπάρξει περιορισμένος αριθμός συμμετοχών & θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΡΑΒΑΝΗ
ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

..του δίνει γάλα, το μαλώνει, έτσι πια θα το μεγαλώνει..

να κάνεις αυτά που δεν κατάφερα να κάνω εγώ - να μην κάνεις τα λάθη που έκανα εγώ

να γίνεις αυτό που θα εγκρίνω εγώ - να μη γίνεις αυτό που δεν ξέρω εγώ

πώς;

"η μάνα μου.. είχε αναλάβει από νωρίς το σπίτι, εμάς, τα παιδιά της. και το κουβαλάει ακόμα ως παράπονο αυτό.. 

από μικρή με ενθάρρυνε να ασχοληθώ με τη μουσική - ήταν κι αυτό ένα δικό της παράπονο, ένα παλιό της θέλω.. 

παράλληλα, όμως, θυμάμαι με γέμιζε άγχος: "να μη γίνεις σαν την τάδε που δεν πρόσεξε κι έχασε τη φωνή της, μην παραμελήσεις το σχολείο, μην μπλέξεις με καλλιτέχνες και μείνεις ανύπαντρη.. η ξαδέρφη σου παντρεύτηκε, εσύ;"

η Χ. Αλεξίου στον τελευταίο της δίσκο τραγουδάει:

"..η μάνα του φωνάζει, του δίνει γάλα, το μαλώνει, έτσι πια θα το μεγαλώνει.."

υπάρχουν φορές, που ο γονιός, ο σημαντικός άλλος, δίνει στο παιδί πληροφορίες, σινιάλα, συναισθήματα που έρχονται σε αντίφαση μεταξύ τους.. 

που από τη μία ίσως καθρεφτίζουν τα θέλω του, αυτό που φαντάζεται για το παιδί του, αυτό που  θεωρεί σωστό για το παιδί, αυτό που έχει μάθει από τις προηγούμενες γενιές.. 

από την άλλη, όμως, πληροφορίες που το ακινητοποιούν, το φοβίζουν, του δημιουργούν ενοχές.. που δεν του δείχνουν το δρόμο να πατήσει στα δικά του πόδια, τα δικά του βήματα.

η κοπέλα της ιστορίας παραπάνω, όταν ακούει τη φράση "μη μείνεις ανύπαντρη", δεν εισπράττει την αγωνία και το νοιάξιμο της μάνας της.. 

αντίθετα εσωτερικεύει το άγχος, τον φόβο.. και είναι πολύ πιθανό για αρκετό καιρό αυτός ο φόβος να'ναι ο οδηγός για τις σχέσεις της, τη ζωή της. κι είναι φορές που ίσως νιώθει δεμένη μεταξύ του τι πρέπει να γίνει και του τι πρέπει να φοβάται..

έρχεται, όμως, κάποια στιγμή που αναρωτιέται..

αναρωτιέται τι έγινε, γιατί έγινε, τι έκανε, τι ήθελε, τι φοβόταν, τι της άρεσε, τι ήταν δικό της και τι των άλλων..

και κυρίως, αναρωτιέται στο τώρα, τι είναι αυτό που θέλει, τι την γεμίζει, τι την φοβίζει, τι την ενθαρρύνει..

τι είναι δικό της.. πού βρίσκεται το δικό της νόημα.

και καλείται να επιλέξει. με το δεδομένο ότι κάθε επιλογή έχει ένα κόστος, όπως κάθε διαδρομή έχει κόπο.. αλλά όταν επιλέξει ποια θέλει να'ναι, ποιος είναι ο δικός της δρόμος, τι είναι αυτό που της δίνει νόημα, ποιοί και τι θα την βοηθήσει να τον χτίσει και να τον περπατήσει, τότε θα είναι ένα βήμα πιο κοντά στο να νιώσει την ελευθερία που ενυπάρχει στην επιλογή. 

οι ευχές μας

Το Ψυχοδρόμιο εύχεται αυτές τις μέρες
να βρούμε το χρόνο και το χώρο μέσα μας
για να κοιτάξουμε τους ανθρώπους γύρω μας
και να χαμογελάσουμε..

καλή χρονιά..

Ελευθερία και Απόστολος

το συναίσθημα στη ζωή μας

περίληψη θεωρητικού υλικού σεμιναρίου


Από την εποχή του Διαφωτισμού και πολύ παλιότερα έχει δοθεί τεράστια προτεραιότητα στην λογική και στον νου. Μάλιστα, έχει διατυπωθεί και η άποψη ότι ‘εμπόδιο της λογικής είναι το συναίσθημα’. Έτσι, συναίσθημα και λογική νοούνται ως δυο ξεχωριστές λειτουργίες του ανθρώπου.
Σύμφωνα με ευρήματα της νευροεπιστήμης, όμως, ο εγκέφαλος δεν διαχωρίζει την σκέψη από το συναίσθημα. Συναίσθημα και γνωστικό κύκλωμα είναι αλληλένδετα και μαζί με το σώμα βρίσκονται σε αλληλεπίδραση. Έχει παρατηρηθεί ότι οι άνθρωποι που έχουν καλή επαφή με το συναίσθημά τους και το εκφράζουν είναι πιο υγιείς από αυτούς που το παραβλέπουν.
Καλούμαστε, επομένως, να δώσουμε έμφαση σε όσα αισθανόμαστε, προκειμένου να αποκτήσουμε καλύτερη σχέση με τον εαυτό μας και τους άλλους γύρω μας.
Από την παιδική μας ηλικία έχουμε μάθει να ντρεπόμαστε για μια γκάμα συναισθημάτων (θυμό, περιφρόνηση, αηδία, ευχαρίστηση κλπ), με τις παροτρύνσεις των γονέων ‘μην θυμώνεις’, ‘δεν κλαίνε οι άντρες’, ‘δεν κάνει να ζηλεύεις’ κοκ, κατάσταση που μας συνοδεύει σε όλη μας την ζωή. Αποτέλεσμα ως ενήλικες να κρύβουμε τα συναισθήματά μας, κυρίως όσα ‘δεν κάνει ‘ να εκφράζουμε. Είναι δύσκολο, λοιπόν, αυτό που μάθαμε να το ξεμάθουμε. Χρειάζεται εκπαίδευση και προσπάθεια.

Σύμφωνα με μελέτες, υπάρχουν 10 βασικά συναισθήματα (οργή, φόβος, θλίψη, αηδία, περιφρόνηση, έκπληξη, χαρά, αμηχανία, ενοχή, ντροπή), εκ των οποίων προκύπτουν και άλλα παραπάνω.
Δεν υπάρχουν θετικά ή αρνητικά συναισθήματα, καλά ή κακά. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι το κάθε συναίσθημα έχει το δικό του μήνυμα και σκοπό. Και όλα όσα αισθανόμαστε είναι δικά μας και σημαντικά.
Αυτό που έχω να κάνω είναι:

 Να αναγνωρίσω και αποδεχτώ το συναίσθημά μου.
 Να παρατηρώ τις αλλαγές που αυτό φέρνει, αλλαγές στο σώμα, στον τόνο της φωνής, στην έκφραση του προσώπου.
 Να ακολουθήσω αυτές τις αλλαγές, διαφορετικά όταν πασχίζω να τις ελέγξω, να μην τις φανερώσω, να μην τις εκφράσω, βιώνω εσωτερικές συγκρούσεις.
 Να εκφράσω το συναίσθημα μου με ευθύνη.

Να θυμάμαι ότι:
 Στόχος δεν είναι η αλλαγή του συναισθήματος, αλλά η διαφορετική διαχείρισή του, η αλλαγή της αντίδρασής μου.
 Δεν βιώνουμε όλοι τα ίδια συναισθήματα με τον ίδιο τρόπο.
 Μέσα από την αναγνώριση και αποδοχή του συναισθήματός μου, γνωρίζω και αποδέχομαι τον εαυτό μου και φτιάχνω λειτουργικές σχέσεις.




Βιβλιογραφικές αναφορές:
1. Ο θυμός των παιδιών, Alba Marcoli (ISBN: 9789601209326)
2. Καταστροφικά συναισθήματα, Daniel Goleman (2003), Ελληνικά Γράμματα
3. Να σου πω μια ιστορία, Χόρχε Μπουκάι, (2006), opera

δελτίο τύπου από την GIRAFFE

H Giraffe for Human Rights, Peace and Education ξεκινάει ένα νέο σχολικό πρόγραμμα με τίτλο Βιωματικό Εργαστήρι Νέων (Β.Ε.Ν).
Σκοπός του εν λόγω προγράμματος είναι να επιτευχθεί η υποστήριξη των νέων, η ανταλλαγή απόψεων και ιδεών, η συναισθηματική έκφραση και αποφόρτιση, η ανάπτυξη δεξιοτήτων και η θετική διαχείριση προσωπικών ζητημάτων, μέσα από τη(ν) δυναμική της ομάδας.
Προκειμένου να επιτύχουμε το σκοπό μας χρησιμοποιούμε ως βασικό εκπαιδευτικό εργαλείο (μας) τη βιωματική μέθοδο. Με αυτή τη μέθοδο δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να βιώσουν το ζήτημα που ερευνούν με ένα σίγουρο, μη απειλητικό τρόπο σε ένα περιβάλλον σεβασμού και αποδοχής.
Στις βιωματικές μας ομάδες ξετυλίγονται συναισθήματα, ανταλλάσσονται εμπειρίες, ιδέες και χαμόγελα. Οι μαθητές της κάθε ομάδας πολύ γρήγορα διαπιστώνουν ότι δεν είναι μόνοι αλλά έχουν κοινές ανησυχίες, προβληματισμούς, στόχους και δράσεις. Οι ομάδες μας δίνουν το(ν) χρόνο και το χώρο που χρειάζεται ο κάθε μαθητής ξεχωριστά. Η πίεση μειώνεται. Στις ομάδες μας κυριαρχεί ο σεβασμός, η αποδοχή, η αρμονία και η διαφορετικότητα.
Η διάρκεια κάθε (βιωματικής ομάδας) βιωματικού εργαστηρίου/σεμιναρίου καθώς και ο αριθμός των μελών της (ομάδας που συμμετέχει) ποικίλλουν ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε σχολείου. Συνήθως (μία ομάδα) κάθε εργαστήρι/σεμινάριο διαρκεί δύο ώρες (η ελάχιστη διάρκεια) και τα μέλη-μαθητές (κάθε ομάδας) κυμαίνονται από 12 μέχρι 20.

Οι βιωματικές ομάδες συντονίζονται από ειδικούς επιστήμονες με ευρεία επαγγελματική και εθελοντική εμπειρία.
Τα θέματα που θα αναπτύσσονται στις ομάδες μπορεί να είναι επιλογή των μαθητών/μελών.
Ενδεικτικές θεματικές ενότητες που σχεδιάζεται να αναπτυχθούν είναι:
o Επικοινωνία – Διαπροσωπικές Σχέσεις
o Βελτίωση κινήτρων και στάσεων στη μάθηση
o Ταυτότητα - Αυτοεικόνα – Αυτοεκτίμηση
o Ανθρώπινα Δικαιώματα/ Θέματα Ισότητας
o Διαχείριση πιεστικών καταστάσεων
o Διαχείριση συγκρούσεων
o Σχέσεις με την οικογένεια
o Σχέσεις με το άλλο φύλο
o Σχέση σχολείου – οικογένειας
o Εξαρτήσεις

Το Βιωματικό Εργαστήρι Νέων απευθύνεται σε όλους τους μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα μπορεί να προσαρμοστεί στις ανάγκες των γονέων των μαθητών (δηλαδή βιωματικές ομάδες για γονείς).

Το πρόγραμμα είναι εντελώς δωρεάν
Τα σχολεία που επιθυμούν να συμμετάσχουν σε αυτή τη βιωματική εμπειρία μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μας.

βιωματικό σεμινάριο για ενήλικες στην Λευκάδα

1ος κύκλος βιωματικών σεμιναρίων για ενήλικες.
Η πολυετής εμπειρία μας στη βιωματική εκπαίδευση και την αξία της μας οδήγησε φέτος στην διοργάνωση ενός κύκλου βιωματικών σεμιναρίων, που απευθύνεται αποκλειστικά σε ενήλικες.
Στόχος μας είναι η ευαισθητοποίηση, ενημέρωση και εκπαίδευση σε θέματα που απασχολούν όλους μας σήμερα, καθώς και η ενδυνάμωση όλων μας για αποδοτικότερη σχέση με τον εαυτό και τους σημαντικούς άλλους στην ζωή μας.
Στις 28 Νοεμβρίου αρχίζει ο 1ος κύκλος βιωματικών σεμιναρίων για ενήλικες με το παρακάτω σεμινάριο:

«το συναίσθημα στη ζωή μας, δρόμος προς την αυτοποίηση και το σχετίζεσθαι»
Ποια είναι τα συναισθήματα, πως εκφράζονται, πως εκδηλώνονται στο σώμα και πόσο αποδοτικά είναι στην ζωή μας!
Επειδή έχουμε πολλές λέξεις για να εκφράσουμε αυτό που σκεφτόμαστε και πολύ λίγες για αυτό που αισθανόμαστε.

Το σεμινάριο θα παρουσιάσουν και συντονίσουν η κα Ελευθερία Αραβανή, ψυχολόγος και η κα Αφροδίτη – Λυδία Κατσίβα, κλινική ψυχολόγος.
Θα πραγματοποιηθεί στην οδό Αντ. Τζεβελέκη (έναντι 1ου δημοτικού σχολείου) και ώρες : 16.00 έως 20.30.
Το κόστος συμμετοχής είναι 50 ευρώ.
Για πληροφορίες & δηλώσεις συμμετοχής : 2645024766, 6977419381
Θα υπάρξει περιορισμένος αριθμός συμμετοχών & θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΡΑΒΑΝΗ
ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΑΝΙΚΟΥ: ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΥΜΒΕΙ ΚΑΙ ΣΕ ΜΕΝΑ;

‘Η Ελένη είναι 34 χρόνων. Εργάζεται ως δασκάλα σε σχολείο της περιοχής της. Είναι παντρεμένη 6 χρόνια με τον Μάνο, ο οποίος έχει δική του εταιρεία υπολογιστών. Έχουν 2 κόρες, 2 και 5½ χρόνων.
Ένα βράδυ η Ελένη, καθώς προετοιμαζόταν για τα μαθήματα της επόμενης ημέρας ένιωσε μια δυσφορία στην αναπνοή – σχεδόν δεν μπορούσε να πάρει ανάσα- και την καρδιά της να χτυπάει γρήγορα. Η όραση της εξασθενούσε και νόμισε ότι ήρθε το τέλος της…’.

Τα συμπτώματα των κρίσεων πανικού εκδηλώνονται ξαφνικά, σε ουδέτερο χρόνο και χώρο και εκεί που δεν τα περιμένουμε. Δεν μπορούμε να τα ερμηνεύουμε λογικά και το πρώτο βήμα είναι να επισκεφτούμε τον γιατρό μας για να βεβαιωθούμε ότι δεν υπάρχει κάποια οργανική δυσλειτουργία.
Η Δ.Π. μπορεί να πρωτοεμφανιστεί σε όλες τις ηλικίες, παρουσιάζει όμως σαφή αύξηση πρώτης εμφάνισης στην ηλικία των 20-40 ετών. Ο πανικός είναι χρόνιο και υποτροπιάζον σύνδρομο. Μπορεί να επανεμφανισθεί ακόμη και δεκαετίες μετά την θεραπεία. Συνίσταται ψυχοθεραπευτική και φαρμακοθεραπευτική παρέμβαση.
Μα γιατί σε μένα; Γιατί τώρα; - οι πρώτες και οι πιο συχνές ερωτήσεις του ατόμου, που έρχεται για ψυχοθεραπεία με διαγνωσμένη διαταραχή πανικού.

Ως παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση της διαταραχής πανικού αναφέρονται οι παρακάτω:

Περιβαλλοντικοί παράγοντες: με την έννοια ότι μεγαλώνω σε ένα σπίτι, σε ένα πλαίσιο, όπου έχουν εκδηλωθεί τα συμπτώματα σε κάποιο μέλος της οικογένειας ή συνεχίζουν να εκδηλώνονται και επομένως το αντιλαμβάνομαι σαν ένα φυσιολογικό μοντέλο άμυνας και αντιμετώπισης άσχημων καταστάσεων (θεωρία της κοινωνικής μάθησης).

Βιολογικοί παράγοντες: Μια έρευνα του πανεπιστημίου Yale βρήκε ότι τα άτομα που υποφέρουν από κρίσεις πανικού έχουν λιγότερους υποδοχείς για τον νευροδιαβιβαστή σεροτονίνη στον εγκέφαλό τους, ενώ μια άλλη έρευνα βρήκε ότι τα άτομα που παθαίνουν κρίσεις πανικού πιθανότατα έχουν υπερευαίσθητο «σύστημα κινδύνου για ασφυξία», το οποίο με το παραμικρό στέλνει σήμα κινδύνου ότι δεν υπάρχει αρκετό οξυγόνο, ακόμα και όταν οι συνθήκες είναι φυσιολογικές.

Ψυχοσωματικοί: όταν το σώμα συσσωρεύει αρνητικά συναισθήματα, άγχος, καταστάσεις που δεν μπορεί να ελέγξει και ξεσπάει. Ξεσπάει με την μορφή αυτών των συμπτωμάτων, προειδοποιώντας μας να κάνουμε κάτι. Μας κινητοποιεί, είναι ένα καμπανάκι για να βελτιώσουμε την ψυχοσωματική μας υγεία, αγγίζοντας όλα αυτά που είχαμε θάψει μέσα μας. Το Εγώ αποτελείται από το σώμα, την σκέψη και το συναίσθημα. Το κάθε σύστημα επηρεάζει και συγκοινωνεί με το άλλο. Μπορεί να νιώθουμε ωραία και ήρεμα, αλλά το σώμα μας να εκδηλώνει μια άσχημη κατάσταση, την οποία καλούμαστε να ακούσουμε.
Οι τραυματικές μας εμπειρίες, οι οποίες έχουν μείνει ανεπεξέργαστες και ζητάνε λύση. Το σώμα έχει μνήμη και τα υπολείμματα των τραυμάτων εκδηλώνονται ως σωματικά συμπτώματα σε μια άτοπη για εμάς χρονική στιγμή- έτσι δεν μπορούμε με σαφήνεια να αιτιολογήσουμε τα συμπτώματα και μπερδευόμαστε, ‘αφού όλα είναι εντάξει στη ζωή μου, γιατί τώρα;’.

Κοινωνικοί: τα στερεότυπα της κοινωνίας, που δεν μας αφήνουν να εκφράσουμε την αλήθεια μας. Οι κοινωνικές συνθήκες που μας επιφορτίζουν με έντονο στρες. Τα ‘πρέπει’ και τα ‘μη’ του εκάστοτε κοινωνικού πλαισίου που μας καταπιέζουν και δυσκολεύουν τη ζωή μας. Οι δυσλειτουργικές σχέσεις στο οικείο μας περιβάλλον, η οικογένεια, η παρέα, η εργασιακή κατάσταση.

Σε κάποια άτομα, οι κρίσεις μπορεί να συμβούν κατά τη διάρκεια ή μέσα σε έξι μήνες από στρεσογόνα γεγονότα ζωής όπως ο θάνατος αγαπημένου προσώπου, ένα διαζύγιο, μια γεωγραφική μετακόμιση, η γέννηση ενός παιδιού ή μια εγχείρηση.

Το σύμπτωμα, λοιπόν, εκδηλώνεται σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο. Δημιουργεί ανασφάλεια, άγχος, φόβο. Αυτή η αρνητική εμπειρία μεταφέρεται και σε άλλα ουδέτερα πλαίσια, με αποτέλεσμα το άτομο να αυτοπεριορίζεται, να καταπιέζεται αρκετές φορές και να ζει με τον φόβο της πιθανής επανεκδήλωσης των συμπτωμάτων. Επομένως, δημιουργείται ένα κυκλικό σχήμα που ξεκινάει από την εκδήλωση των συμπτωμάτων, την συναισθηματική αντίδραση του ατόμου, συνεχίζει με την γενίκευση της αρνητικής εμπειρίας, και καταλήγει στην επαναβίωση των αρχικών συμπτωμάτων.
Στο παράδειγμα της Ελένης τα συμπτώματα εκδηλώθηκαν την ώρα που προετοίμαζε τα μαθήματα για την επόμενη μέρα στο ασφαλές περιβάλλον του σπιτιού. Φοβήθηκε και τα ερμήνευσε αρνητικά ‘κάτι έχω’, άρχισε να αποφεύγει να μένει μόνη της στο σπίτι ‘μήπως μου συμβεί κάτι’, και κάθε φορά που ήταν μόνη της στο σπίτι τα συμπτώματα επανεμφανίζονταν. Η ταμπέλα ‘είμαι άρρωστος’ μεταφέρθηκε και σε άλλους τομείς της ζωής της.

Ο κύριος μηχανισμός που λειτουργεί στη νοητική επεξεργασία της διαταραχής πανικού είναι η αρνητική θεώρηση των αρχικών συμπτωμάτων και η προσπάθεια να τα εξαλείψουμε πολεμώντας τα. Αυτή η τάση συνήθως έχει αρνητικά αποτελέσματα, αφού όσο πολεμάς κάτι, τόσο αμύνεται και ενισχύεται.

Η εκδήλωση σωματικών συμπτωμάτων – τονίζω ξανά, από την στιγμή που έχει αποκλειστεί ο παθολογικός παράγοντας- είναι μια έκφραση του σώματός μας. Το σώμα μας εκπέμπει σος, μας στέλνει μηνύματα. Αν τα ακούσουμε και προσπαθήσουμε να τα αξιοποιήσουμε, με την βοήθεια και υποστήριξη ψυχοθεραπευτή, θα καταφέρουμε να θεραπευτούμε από τις κρίσεις πανικού.

Συνήθως, τα συμπτώματα αυτά μας φέρνουν το μήνυμα της αλλαγής ‘κάτι έχεις να αλλάξεις’ ή άλλες φορές μας υπενθυμίζουν ότι έχουμε χάσει τον έλεγχο του εαυτού και της ζωής μας.

Είναι στο χέρι μας λοιπόν, στην δική μας ευθύνη να επιλέξουμε τον τρόπο που θα διαχειριστούμε την εκδήλωση των συμπτωμάτων της διαταραχής πανικού. Είτε σαν κίνδυνο, όπου θα αμυνθούμε και θα πολεμήσουμε, μέχρι να εξαντληθούμε είτε σαν ευκαιρία να ακούσουμε τον εαυτό μας, να τον αγαπήσουμε και να πάρουμε την ευθύνη του.

στο μονοπάτι του "αυτιστικού εαυτού"...

"...και τελικά τι ψάχνω; Ψάχνω τον αρσενικό Μαρία, εμένα ψάχνω.. κι αφού δεν τον βρίσκω, τον κατασκευάζω, τον φτιάχνω στο πρόσωπο κάθε άντρα που είναι δίπλα μου. Πώς; Α, είναι απλό, του μαθαίνω να κάνει τα πράγματα, όπως εγώ, να σκέφτεται όπως εγώ, να ζει όπως εγώ. Όχι δα, δεν του κάνω μαθήματα. Παράπονα του κάνω, παρατηρήσεις, τον συμβουλεύω, του γκρινιάζω και άλλα πολλά, καταλαβαίνεις.. Κι αυτός που μου κάνει όλα τα χατίρια, επειδή με αγαπάει, λέει, πως έχω σε όλα δίκιο, αλλά δυσκολεύεται ακόμη, στο τέλος, όμως, θα τα καταφέρει. Θα μου μοιάσει και τέλος τα προβλήματα!”

Η Μαρία, 34 χρόνων, αφηγείται με πλήρη ειλικρίνεια και μεστότητα τον τρόπο που οι περισσότεροι από μας συνάπτουμε σχέσεις σήμερα. Μάλλον, τον τρόπο που, πολλές φορές, νομίζουμε πως φτιάχνουμε σχέσεις, γιατί αυτό που, τελικά, φτιάχνουμε είναι ένα "αυτιστικό βασίλειο". Η Μαρία, λοιπόν, κάθεται στον θρόνο της ως βασίλισσα, αυτό – θαυμάζεται και κάποια στιγμή ψάχνει για τον βασιλιά, για να συντροφέψει την μοναξιά του θρόνου. Εύκολο να βρει ένα ταίρι και θα το βρει – κοτζάμ βασίλισσα! Κι εκεί αρχίζει η δυσκολία του "κάνω σχέση" ή αλλιώς "του σχετίζεσθαι".

Μια σχέση για να αναπτυχθεί και εξελιχθεί χρειάζεται το "πλάι – πλάι". Πριν από αυτό, όμως, υπάρχει η αποδοχή της διαφορετικότητας του άλλου, ώστε να μπορέσω να σταθώ πλάι του. Βέβαια, αυτό είναι κάτι που το γνωρίζουμε όλοι, και πολλοί το έχουμε στο μυαλό μας. Άρα; Τι δεν πάει καλά;

Φωνές από το μακρινό παρελθόν μας, όπως "αν δεν το φας όλο το φαί σου - δεν θα σ’ αγαπάω, πήρες 18 - αλλά ο Νικολάκης κατάφερε το 20!, μην κάνεις παρέα με αυτόν - εσύ είσαι από καλή οικογένεια, κάνε ησυχία έρχεται ο πατέρας σου, εγώ για σένα αγωνίζομαι κι εσύ αλητεύεις..", μας έμαθαν να μην αναγνωρίζουμε το διαφορετικό. Στην ουσία να μην αποδεχόμαστε τον εαυτό μας, άρα και τον άλλον που διαφέρει.

Έτσι και η Μαρία, μιλάει στον εκάστοτε σύντροφο την γλώσσα της μαμάς της ή του μπαμπά της. Και περιμένει από αυτόν κάτι άλλο από αυτό που είναι, και περιμένει αυτό που ξέρει, δηλαδή αυτά που κάνει και η ίδια.

'Οπως έψαχνε, λοιπόν, η μάνα της "το τέλειο παιδί, να κάνει σαν εμένα", έχει μάθει κι αυτή να ψάχνει "τον τέλειο σύντροφο, που θα κάνει σαν εμένα".

Το πέρασμα από το αυτιστικό μονοπάτι στον δρόμο του σχετίζεσθαι είναι δύσκολη υπόθεση, προϋποθέτει συναισθηματική επίγνωση, κόπο και όρεξη. Όποιος περπατήσει αυτόν τον δρόμο ωφελείται, αφού αυτός ο νέος δρόμος έχει πολλά να δώσει, ωραία τοπία, νέες διαδρομές, πολλά ερεθίσματα και φυσικά το "πλάι- πλάι".

Φτιάχνοντας έναν πρόλογο για φέτος..

Έρχεται σιγά σιγά η ώρα που ο κύκλος 'ανάσα, διακοπή, ραστώνη’ κλείνει εκεί από όπου ξεκίνησε, στην δουλειά, στην καθημερινότητά μας.

Έτοιμοι λοιπόν, να συνθέσουμε την ηχώ των δύο τελευταίων μηνών με την τονικότητα της εργασίας, της επιθυμίας, της νοσταλγίας, της αναζήτησης του ‘φέτος’.

Έτοιμοι για να γράψουμε, να ακούσουμε, να ανταλλάξουμε φωνές εδώ στο Ψυχο- δρόμιο.